Shko te përmbajtja

Bashkësitë dhe veprimet me bashkësi

Nga Wikibooks

Sa elemente ka bashkesia {11,12.....29}?

Përcaktimi i bashkësive

[redakto]

Në matematikë bashkësië caktohen në dy mënyra:

  • (1) me numërimin e të gjitha elementeve
A = {a1 , a2 , a3 , . . . , an } ose
  • (2) me përshkrimin e vetive karakteristike të elementeve:
A = {x ∣ F(x)} .

Në formulën e fundit F(x) paraget një funksion gjykimesh me variablen x, kurse A bashkësinë e elementeve të atilla që kur cilido prej tyre zëvendësohet në F(x) e shndërron atë në gjykim të saktë.

Relacioni i përkatëshmërisë

[redakto]

Me formulën a∈A përcaktohet se a është element i bashkësisë A ( a i përket bashkësisë A) dhe quhet relacion i përkatshmërisë. Negacioni i këtij relacioni shënohet : b∉A ose ¬(b∈A).

Bashkësia e zbrazët

[redakto]

Bashkësia që nuk e përmban asnjë element quhet bashkësi e zbrazët (vakante) dhe shënohet me simbolin ∅. P.sh. bashkësia e zgjidhjeve të ekuacionit x2 + 1 =0 në fushën e numrave realë është bashkësi e zbrazët.

Bashkësitë numerike

[redakto]

Në matematikë rëndom shqyrtohen bashkësitë elementet e të cilave janë objekte matematikore. Bashkësitë që kanë për objekte (elemente) numra të ndryshëm quhen bashkësi numerike. Bashkësitë më të rëndësishme numerike janë: bashkesit kuptimi dhe elementet e alfabetit

  • (1) Bashkësia e numrave natyralë : ℕ= { 1, 2, 3, . . . , n, n + 1, . . . } ;
  • (2) Bashkësia e numrave të plotë : ℤ= { . . . , - 2, -1, 0,1, 2, . . . } ;
  • (3) Bashkësia e numrave racionalë : ℚ={pq∣ p∈ℤ, q∈ℕ} :
  • (4) Bashkësia e numrave realë : ℝ= {x∣-∞ < x < +∞ } ;
  • (5) Bashkësia e numrave kompleksë : ℂ= {x+iy∣x∈ℝ, y∈ℝ, i=−1 } ;
  • (6) Bashkësia e numrave çiftë (parë) : ℕp= {n∣ n∈ℕ ∧ n⋮2} ;
  • (7) Bashkësia e numrave tekë (cupë) : ℕc= {n∣n∈ℕ ∧ n⋮̸2}.

Nënbashkësistë

[redakto]

Përkufizimi

[redakto]

Bashkësia A quhet nënbashkësi e bashkësisë B, nëse çdo element i bashkësisë A është njëherit element edhe i bashkësisë B[1]

Formulimi i përkufizimit

[redakto]
AB(∀x∈A):x∈A⇒x∈B,
ku simboli lexohet: sipas përkufzimit atëherë dhe vetëm atëherë.

Vetitë

[redakto]

Formula AB quhet relacioni i inkluzionit ose i përfshirjes, simboli është shenja e atij relacioni.

Mbibashkësitë

[redakto]

Sinonim i relacionit AB është AB, ku B është mbibashkësi e bashkësisë A.

Nga përkufizimi 2.1.1. dalin këto dy inkluzione:

AA dhe ∅A (...8)
për çdo bashkësi A .

Nënbashkësia e vërtet

[redakto]

Kur AA dhe ∃x∈B ashtu që x∉A, thuhet se A është nënbashkësi (pjesë) e vërtetë e bashkësisë B dhe shënohet AB. Negacioni i këtij relacioni shënohet AB. P.sh.: ℕℤ, ℤℚ, ℚℝ, ℕpℕ, ℕpℕc, {a,b,c} {a,b,d,e,f}.

Përkufizimi

[redakto]

Bashkësia e pjesëve të bashkësisë A quhet bashkësia e të gjitha nënbashkësive të bashkësisë A[2], pra :

P(A){X∣XA} . (...9)

Koncepti i bashkësive

[redakto]

Në bazë të këtij përkufizimi mund të konkludohet se bashkësia dhe elementi janë koncepte relative - A mund të konsiderohet si bashkësi të elementeve të caktuara A={x∣F(x)} , por edhe si element i bashkësisë së caktuar A∈P(A) .

Barazia e bashkësive

[redakto]

Nëse bashkësia A është e fundme dhe ka n elemente, atëherë bashkësia P(A) ka ∑k=0n(nk)=2n elemente.

Përkufizimi

[redakto]

Dy bashkësi A, B janë të barabarta atëherë dhe vetëm atëherë, kur AB dhe BA [3]

Formulimi i përkufizimit

[redakto]
A=BAB∧BA. (...10)

Për shembullê: {a, b, c}={b, a, c}.


  1. ↑ Matematika I dhe II i Entit të Teksteve dhe Mjeteve Mësimore të KSA të Kosovës, Fakulteti Teknik në Prishtinë (1979).
  2. ↑ Matematika I dhe II i Entit të Teksteve dhe Mjeteve Mësimore të KSA të Kosovës, Fakulteti Teknik në Prishtinë (1979).
  3. ↑ Matematika I dhe II i Entit të Teksteve dhe Mjeteve Mësimore të KSA të Kosovës, Fakulteti Teknik në Prishtinë (1979).